5G, liggingsdata en die reg se verkeerde teiken

Tue, 18 Aug 2026 00:00:00 +0000

In 2011 het die Detroit-polisie by ’n selfoonoperateur die geskiedenis opgevra van hoe Timothy Carpenter se foon aan torings gekoppel het. Hulle het 12 898 liggingspunte oor 127 dae ontvang, ongeveer honderd per dag. Sewe jaar later het die Hooggeregshof van die Verenigde State beslis dat hierdie versoek ’n deursoeking was en ’n lasbrief vereis het.

Daardie 12 898 punte het van vierdegenerasie-torings gekom, wat elk ’n radius van etlike kilometers gedek het. Dieselfde versoek, vandag aan ’n stedelike 5G-netwerk gerig, sou nie honderd punte per dag met ’n paar kilometer se akkuraatheid teruggee nie. Dit sou ’n veel groter volume teruggee, met ’n paar dosyn meter se akkuraatheid.

Die tegnologie het van skaal verander. Die regsredenasie het op dieselfde plek in die ketting bly staan.

’n Regsbelang wat regters aan albei kante van die Atlantiese Oseaan erken

Daar bestaan ’n belang wat byna almal erken en wat byna geen wetsteks doeltreffend beskerm nie: die reg om êrens te wees sonder dat daardie feit aangeteken word.

Die Europese regspraak het dit ondubbelsinnig vasgestel. In Digital Rights Ireland (gevoegde sake C-293/12 en C-594/12, 8 April 2014), en daarna in Tele2 Sverige en Watson (gevoegde sake C-203/15 en C-698/15, Groot Kamer, 21 Desember 2016), het die Hof van Justisie van die Europese Unie beslis dat hierdie data, in hul geheel geneem, dit moontlik maak om baie presiese afleidings oor mense se privaat lewe te maak: gewoontes van die daaglikse lewe, verblyfplekke, bewegings, aktiwiteite wat beoefen word, en sosiale verhoudings.

Die Hooggeregshof van die Verenigde State het ’n verwante gevolgtrekking bereik in Carpenter v. United States , 585 U.S. 296 (2018). Dit het klem gelê op ’n punt wat die Amerikaanse regsleer breedvoerig bespreek het: die onontkombare en outomatiese aard van hierdie insameling. Niemand stem in om aan ’n toring gekoppel te word nie; jy is gekoppel omdat jy ’n foon het wat aan is.

Die regsbelang bestaan dus, en dit word erken deur die twee howe wat op hierdie gebied gewig dra. Die probleem lê elders.

Wat 5G werklik verander het

’n Algemene verwarring is om ligging te behandel as data wat die foon uitstuur, net soos ’n boodskap of ’n foto. Dit is nie so nie. Ligging is ’n fisiese gevolg van hoe die netwerk werk. Die operateur weet aan watter toring die toestel gekoppel is omdat hy dit moet weet om ’n oproep deur te stuur. Daar bestaan geen sleutel om hierdie inligting te enkripteer nie, want dit is nie inhoud nie maar ’n eienskap van die verbinding self.

Juis dit maak 5G betekenisvol op regsvlak, en nie op tegniese vlak nie.

Vroeëre argitekture het op wye selle berus. ’n 4G-toring bedien gewoonlik ’n radius van etlike kilometers, en die posisie wat bloot uit die koppeling afgelei is, is in stede in honderde meter gemeet, op die platteland soms in tiene kilometers. 5G berus op massiewe verdigting: stedelike selle dek tipies ’n paar honderd meter, en die ingenieursliteratuur reken met digthede in die orde van veertig tot vyftig basisstasies per vierkante kilometer, teenoor vier of vyf in die 3G-era.

Die gevolg is meganies. Volgens Ericsson se witskrif oor 5G-posisiebepaling bereik die infrastruktuur wat slegs vir konnektiwiteit ontplooi is ’n akkuraatheid van twintig tot vyftig meter buite en van een tot drie meter binne, en sak dit onder een meter in gunstige stedelike toestande. Dit gaan nie oor ’n liggingsfunksie wat êrens aangeskakel is nie, maar oor wat die netwerk uit sy aard weet, sonder dat ’n enkele toepassing geïnstalleer of ’n enkele toestemming verleen is. Ons het al hierdie meganismes, sowel as die teenmaatreëls wat werklik werk, uiteengesit in ons artikel oor die foon se voortdurende geoligging .

Die indringing het dus met etlike ordes van grootte toegeneem. Die toepaslike regsraamwerk bly dié wat vir 2G en 3G bedink is. Geen normatiewe aanpassing het hierdie skaalverandering vergesel nie.

Die reg beskerm toegang, nie ontstaan nie

Die Europese reg reël sorgvuldig wie toegang tot liggingsdata mag hê, onder watter voorwaardes en onder watter toesig. Riglyn 2002/58/EG stel die beginsel van vertroulikheid van kommunikasie, en die Hof van Justisie het in La Quadrature du Net (gevoegde sake C-511/18, C-512/18 en C-520/18, Groot Kamer, 6 Oktober 2020) beslis dat artikel 15(1) van daardie riglyn, gelees in die lig van artikels 7, 8, 11 en 52(1) van die Handves, ’n algemene en onderskeidlose bewaring van verkeers- en liggingsdata by wyse van voorkoming uitsluit. Die Hof het nietemin afgebakende afwykings toegelaat wanneer ’n lidstaat ’n ernstige bedreiging vir die nasionale veiligheid in die gesig staar wat werklik en huidig of voorsienbaar blyk te wees, onderworpe aan doeltreffende toesig.

Dit is werklike beskermings, en dit sou onsinnig wees om hulle af te maak. Maar hulle tree almal ná die tyd in werking. Hulle veronderstel dat die data bestaan, dat dit bewaar word, en reël dan die voorwaardes vir die gebruik daarvan.

As ligging egter ’n onvermydelike neweproduk van die netwerk se werking is, is die tersaaklike punt van ingryping nie vertroulikheid nie. Dit is volharding.

’n Oombliklike posisie, nodig om ’n kommunikasie deur te stuur en onmiddellik daarna uitgewis, is nie ’n instrument van toesig nie. ’n Geskiedenis van posisies wat maande lank bewaar word, is dit wel, ongeag watter toegangswaarborge dit omring.

Die verskil tussen die twee is nie regs van aard nie, maar argitektonies. En die Europese tydskedule maak die vraag dringend eerder as teoreties. Die Kommissie het die voorgestelde ePrivacy-verordening in 2025 teruggetrek, weens ’n gebrek aan ooreenkoms tussen die medewetgewers. Sedertdien werk sy aan ’n afsonderlike instrument oor databewaring vir strafregtelike doeleindes, aangekondig vir 2026 , wat nasionale stelsels moet harmoniseer wat uiteengeloop het sedert die riglyn van 2006 nietig verklaar is. Met ander woorde, die teks wat vir ’n dekade die regime van liggingsmetadata sal bepaal, word op hierdie oomblik geskryf, op grond van ’n redenasie wat in die era van kilometergroot selle bedink is.

Die presedent wat 5G self geskep het

Die interessantste aspek van die saak is dat die regte antwoord reeds in die tegniese standaard staan, maar op ’n ander voorwerp toegepas is.

Tot en met 4G het die intekenaar se permanente identifiseerder, die IMSI, ongeënkripteer oor die radiokoppelvlak beweeg tydens die aanhegting. Dit is wat IMSI-vangers moontlik gemaak het, daardie vals basisstasies wat, volgens die verwysingsbeskrywing van die Electronic Frontier Foundation , sterker uitsaai as die wettige torings om toestelle te lok en hul identifiseerder te vang.

Sedert Release 15 van die 3GPP-spesifikasies, in 2019 gepubliseer, bring 5G ’n elegante antwoord. Die permanente identifiseerder, nou die SUPI genoem, kan op die radiokoppelvlak vervang word deur die SUCI, ’n verskuilde identifiseerder wat verkry word deur die intekenaarspesifieke deel te enkripteer met elliptiese-kromme-kriptografie, met die tuisoperateur se publieke sleutel. Slegs die tuisnetwerk, wat die ooreenstemmende private sleutel hou, kan dit ontsyfer. Die resultaat is uniek by elke berekening, wat korrelasie van die een sessie na die ander verhoed.

Die logika wat gevolg is, verdien beklemtoning, want dit is presies die logika wat die wetgewer behoort te lei: mens enkripteer nie die posisie nie, wat tegnies onmoontlik sou wees, mens enkripteer die identiteit. ’n Posisie sonder ’n toekenbare identiteit het baie beperkte waarde vir geïndividualiseerde toesig.

Die leemte: ’n opsionele beskerming

Daar is egter ’n aansienlike voorbehoud, en dit is na ons mening die mees konkrete punt van ingryping in die hele saak.

Die witskrif NIST CSWP 36A , in Maart 2026 deur die National Institute of Standards and Technology gepubliseer, stel dit sonder omhaal. Toestelle en netwerkfunksies wat aan Release 15 of later voldoen, moet die SUCI ondersteun, maar die aktivering daarvan bly opsioneel vir die operateur. Drie voorwaardes moet saamval: die toerustingvervaardiger moet dit ondersteun, die operateur moet dit op sy netwerk aanskakel, en die SIM-kaart moet die elemente dra wat vir die berekening nodig is.

Daarby kom ’n konfigurasieslagyster. Die standaard voorsien ’n nul-beskermingskema, waarin die SUCI-formaat formeel gebruik word maar sonder werklike enkripsie, sodat die identifiseerder oop beweeg. NIST skryf dat dit nodig is dat die operateur sy netwerk met ’n nie-nul beskermingskema konfigureer, en herinner daaraan dat ’n verslag van CSRIC, die adviesliggaam van die Federal Communications Commission, reeds in 2021 aanbeveel het dat die nulskema slegs vir noodoproepe van ’n toestel wat die netwerk nie ken nie, voorbehou word.

Die stelling verdien dit om net so te bly staan. Die beste beskikbare beskerming teen die volg van mobiele toestelle bestaan sedert 2019 in die tegniese standaard. Dit berus op ’n konfigurasiekeuse wat aan die operateur se diskresie oorgelaat word. ’n Amerikaanse federale agentskap ag dit nuttig om in 2026 ’n dokument te publiseer om te herinner dat dit aangeskakel behoort te word. En geen Europese regsinstrument skryf dit voor nie.

Daar moet bygevoeg word dat die SUCI nie die onderwerp afsluit nie. Die werk wat onder die titel 5G SUCI-catchers: still catching them all? aangebied is, dokumenteer koppelbaarheidsaanvalle wat dit moontlik maak om sessies ondanks die enkripsie weer te korreleer, en die beskerming val heeltemal weg indien die aanvaller die toestel dwing om na ’n vroeëre generasie terug te val. ’n Regsplig sou dus nie alles oplos nie. Dit sou nietemin ’n gaping verwyder waarvoor geen verdedigbare regverdiging bestaan nie: dié tussen wat die standaard toelaat en wat kommersiële netwerke doen.

Drie samehangende ingrepe

As mens die gedagte ernstig opneem dat ligging deur ontwerp geminimaliseer moet word eerder as om ná die tyd beskerm te word, volg drie maatreëls logies.

Maak die doeltreffende verskuiling van die identifiseerder verpligtend. Verplig die aktivering van die SUCI en verbied nul-beskermingskemas op kommersiële netwerke, behalwe in die oorblywende geval van noodoproepe. Dit gaan nie oor die voorskryf van ’n nuwe tegnologie of die finansiering van ’n ontplooiing nie, maar oor die eis dat ’n funksie aangeskakel word wat sewe jaar gelede gestandaardiseer is en reeds in die toerusting teenwoordig is.
Behandel bewaring as die uitsondering, nie as die verstek nie. Die posisie wat nodig is om ’n kommunikasie deur te stuur, behoort uitgewis te word sodra daardie funksie vervul is. Die opbou van ’n geskiedenis behoort ’n spesifieke regverdiging te vereis. Dit is die verskil tussen ’n netwerk wat weet waar jy is en ’n netwerk wat onthou waar jy was.
Maak die bewaring van die sleutel die tersaaklike aanknopingspunt. Die ligging van bedieners in die Unie beteken nie veel as die sleutels wat die data leesbaar maak elders is nie. Die regtens beslissende maatstaf behoort werklike beheer oor die ontsyferingsmiddele te wees, ’n vraag wat ons in besonderhede ondersoek het rondom die konflik tussen die Data Act en die CLOUD Act .

Die hoek wat Arpokrat volg

Hierdie redenasie is nie eie aan die telekommunikasiereg nie. Dit is dié wat ons op ons eie argitektuurkeuses toepas, en dit pas in een sin: wat nie voortgebring is nie, hoef nie beskerm te word nie.

Daarom verwyder ArpokratOS GPS, Bluetooth en NFC op kernvlak eerder as om hulle in ’n kieslys af te skakel. ’n Skakelaar is ’n beleid: dit kan omseil word deur ’n bevoorregte komponent, weer aangeskakel word deur ’n bywerking, geïgnoreer word deur ’n gekompromitteerde stelsel. Om die kodepad te verwyder, laat die vraag verval. Dit is die oorplasing, op die skaal van ’n toestel, van dieselfde verskuiwing wat ons op die skaal van die reg bepleit: ingryp by die ontstaan eerder as by die toegang.

Daar moet dadelik gesê word wat dit nie doen nie. Geen bedryfstelsel onttrek ’n toestel aan die geometrie van die netwerk nie. Solank ’n SIM-kaart aktief is, ken die operateur die sel waaraan dit gekoppel is, en om alle verkeer deur Tor te stuur verander niks daaraan nie, want dit beskerm inhoud en bestemming, nie die radiolaag nie. Juis daarom is die onderwerp ’n regsonderwerp. Daar bestaan ’n kategorie risiko’s wat geen individuele konfigurasie verklein nie, en waarvoor die enigste beskikbare veranderlike die reël is wat op die operateur van toepassing is.

Dieselfde besorgdheid rig die res van ons werk. Data wat nie bestaan nie kan nie opgeëis, herverkoop, uitgevoer of oor tien jaar ontsyfer word deur ’n masjien wat niemand vandag het nie, ’n vraag wat ons behandel het vanuit die hoek van enkripsie wat nou geoes en later gebreek word .

Slot

Die openbare debat oor mobiele toesig fokus byna uitsluitlik op toegang: wie die data mag raadpleeg, op watter grondslag, met watter magtiging. Daardie debat is geldig, en die uitsprake wat die Hof van Justisie sedert 2014 gelewer het, het tasbare gevolge gehad. Maar dit tree te laat in die ketting in.

Die voorafgaande en meer beslissende vraag is of die geskiedenis hoegenaamd behoort te bestaan. ’n Databasis wat vandag om ’n geldige rede opgebou word, bly môre beskikbaar vir ’n ander, en die waarborge daaromheen hang af van latere politieke besluite wat niemand op die oomblik van insameling beheer nie. Dit is ’n weddenskap op die stabiliteit van instellings, aangegaan vir ’n tydperk wat niemand bepaal nie.

5G het die resolusie van hierdie inligting vermenigvuldig sonder dat enige normatiewe aanpassing plaasgevind het. Terselfdertyd het dit, deur die SUCI-meganisme, getoon dat die begaanbare weg daarin lê om posisie van identiteit te skei eerder as om te probeer om ’n fisiese eienskap van die netwerk te enkripteer. Die tegniese standaard het die antwoord sewe jaar verskaf voordat die reg die vraag gestel het.

Die Europese teks oor databewaring word nou geskryf. Dit sal oor metadata gaan, dus oor ligging, dus oor wat 5G voortaan voortbring met ’n fynheid wat sy opstellers nie geken het nie. Of dit tevrede sal wees om toegang tot ’n geskiedenis wat as vanselfsprekend aanvaar word te reël, en of dit die moed sal hê om die noodsaak van daardie geskiedenis te bevraagteken, is waarskynlik die belangrikste privaatheidsvraag van die komende jare in Europa. En dit is ’n vraag wat die tegniese sektor, vir een keer, reeds in die regte rigting besleg het.

Bronne

Hof van Justisie van die Europese Unie, Digital Rights Ireland , gevoegde sake C-293/12 en C-594/12, 8 April 2014
Hof van Justisie van die Europese Unie, Tele2 Sverige en Watson , gevoegde sake C-203/15 en C-698/15, Groot Kamer, 21 Desember 2016
Hof van Justisie van die Europese Unie, La Quadrature du Net e.a. , gevoegde sake C-511/18, C-512/18 en C-520/18, Groot Kamer, 6 Oktober 2020
Hooggeregshof van die Verenigde State, Carpenter v. United States , 585 U.S. 296, 2018
National Institute of Standards and Technology, Protecting Subscriber Identifiers with Subscription Concealed Identifier (SUCI) , NIST CSWP 36A, Maart 2026
Ericsson, 5G positioning: Locating devices anywhere
Merlin Chlosta e.a., 5G SUCI-catchers: still catching them all? , ACM WiSec, 2021
Electronic Frontier Foundation, Gotta Catch ‘Em All: Understanding How IMSI-Catchers Exploit Cell Networks
European Digital Rights, The ePrivacy Regulation proposal has been withdrawn, but the fight for your privacy is far from over
heise online, Data Retention: Commission to present proposal by mid-2026

5G on Arpokrat